خانه نکات حقوقی تفاوت دعوای خلع ید و تصرف عدوانی

تفاوت دعوای خلع ید و تصرف عدوانی

۹
12
زمان مطالعه: 3 دقیقه
اقامه دعوی راجع به مالکیت و خلع ید غاصبانه در دادگاه حقوقی، مانع از رسیدگی به دعوی رفع تصرف عدوانی نیست. بنابراین هر دو را می‎توان همزمان و به صورت موازی در دادگاه مطرح کرد.
خلع ید و تصرف عدوانی

بین دو دعوی خلع ید و تصرف عدوانی شباهت‌های زیادی وجود دارد به طوری‎که گاهی افراد با تجربه نیز اشتباهاتی در این خصوص دارند. با این وجود، اختلاف‎های اساسی فراوانی نیز بین این دو دعوی وجود دارد که گاهی با ناآگاهی از این تفاوت‎ها و ارائه دادخواست اشتباه، کل یک دعوی بعد از سپری شدن روند دادرسی، بی‌نتیجه خواهد ماند. در مجله دلتا به بیان این اختلافات می‎پردازیم.

شباهت‎ های دعاوی خلع ید و تصرف عدوانی

  • در هر دو دعوی از تصرف نامشروع، تقاضای خلع ید می‎شود و برای تحقق هر دو دعوی استیلا و تصرف یافتن بر ملک دیگری ضروری است.
  • در هر دو دعوی از دادگاه درخواست رفع تصرف شده و در هر دو مورد عدوانی بودنِ تصرف از ارکان دعوی محسوب می‎شود.
  • دعوی خلع ید و تصرف عدوانی از حیث صلاحیت مرجع رسیدگی‌کننده نیز مشابه اند، زیرا رسیدگی به هر دو دعوی از حیث ذاتی در صلاحیت مراجع قضایی است و از حیث صلاحیت محلی نیز مرجع قضایی محل وقوع ملک موضوع دعوی دارای صلاحیت محلی برای رسیدگی است.

تصرف عدوانی

تفاوت‎ خلع ید و تصرف عدوانی

دعوی خلع ید دارای ماهیتی کاملا حقوقی است، ولی دعوی تصرف عدوانی با جمع بودن شرایط می‎تواند ماهیت کیفری نیز داشته باشد.

در دعوی رفع تصرف عدوانی موضوع رسیدگی دادگاه، شناسایی مالک نیست و هدف حمایت از متصرف است و اگر به اسناد و دلایل مالکیت نیز اتکا می‎شود فقط به همین دلیل است. در دعوی رفع تصرف عدوانی، مدعی وقتی می‎تواند دادخواست یا شکایت کیفری ارائه دهد که بتواند ثابت کند که در ملک موضوع دعوی دارای سابقه تصرف دارد، اما “مشتکی عنه”یا خوانده ملک را از تصرف او خارج کرده است، در حالی‎که در دعوی خلع ید اثبات سابقه تصرف ضرورت ندارد و در مواردی خواهان دعوی خلع ید با وجود مالک بودن، تصرفی در ملک تحت مالکیت خود نداشته باشد.

تفاوت اساسی دیگر بین این دو دعوی این است که شرط اساسی دعوی تصرف عدوانی خارج شدن ملک بدون رضایت متصرف از دست وی است. برای تحقق تصرف عدوانی راضی نبودن متصرف سابق نسبت به تصرفات بعدی کافی است. اما در دعوی خلع ید رضایت مالک و نحوه استیلا غاصب بر ملک تاثیری در دعوی ندارد.

دعوی تصرف عدوانی اختصاص به اموال غیر منقول دارد، درحالیکه دعوی خلع ید فقط اختصاص به اموال غیرمنقول ندارد.

مطابق با نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه مورخ ۱۷ مرداد ۱۳۶۰ ، اقامه دعوی راجع به مالکیت و خلع ید غاصبانه در دادگاه حقوقی، مانع از رسیدگی به دعوی رفع تصرف عدوانی نیست.

خلع ید

تصرف عدوانی کیفری

سوالی که ممکن است مطرح شود این است که آیا در صورتی که دعوی تصرف عدوانی از جنبه کیفری آن طرح شود آیا به طرح دعوی حقوقی خلع ید نیاز است؟

در پاسخ باید گفت که مطابق با قانون مجازات اسلامی، دادگاه موظف است حسب مورد رفع تصرف یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق یا اعاده وضع به حالت سابق کند که انجام دادن این امور در مواردی، مستلزم قلع و قمع بنا و به هرحال خلع ید از متصرف است.

بنابراین، مطابق قانون در مورد دعوی تصرف عدوانی، دادگاه برای رسیدگی درباره موضوع نحوه تصرف مدعی و اسناد راجع به آن وارد نمی‎شود و فقط در تصرف عدوانی تحقیقات می‎کند و چنانچه سابقه تصرف خواهان (یعنی سابقا ملک در تصرف خواهان بوده باشد) و هم اکنون، ملک در تصرف خوانده باشد معلوم شود، اقدام به صدور رای می‎کند.

در نتیجه، مورد نظر قرار دادن نحوه تصرف و ورود به ماهیت دعوا در تصرف عدوانی برای دادگاه تخلف محسوب می‌شود، ولی لازمه رسیدگی به دعوی خلع ید، ورود در ماهیت آن است تا ارکان تشکیل‌دهنده آن دعوی محرز شود.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی بیشتر با فسخ معامله ملک به دلیل تاخیر در پرداخت پول “فسخ معامله ملکی به علت تاخیر در پرداخت پول” را مطالعه کنید.

  • تقسیم ارث طلا

    تقسیم ارث طلای مادر

    ارث طلا معمولا از متوفای زن بر جا می‌ماند، اما ممکن است هر متوفایی اموال او، شامل مقداری ط…
  • فروش ملک به چند نفر

    فروش یک ملک به چند نفر

    اگر در مال یا ملکی بیش از چند بار معامله انجام شده باشد، خریدار اول مالک قانونی محسوب خواه…
  • شرایط طلاق غیابی

    طلاق غیابی و نکاتی که باید بدانید!

    در دعاوی طلاق، گواهی عدم سازش برای هر یک از زوجین صادر می‌شود و آن‌ها باید در مدت چند هفته…
بیشتر ببینید در نکات حقوقی

همچنین بخوانید

تقسیم ارث طلای مادر

ارث طلا معمولا از متوفای زن بر جا می‌ماند، اما ممکن است هر متوفایی اموال او، شامل مقداری ط…