عدم تمکین و عواقب آن

۲
1
زمان مطالعه: 3 دقیقه
ماده ۱۱۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی، زن را موظف به اطاعت از شوهر چه در امور جاری زندگی و چه در مسائل زناشویی نموده و در مقابل این تمکین، وی را مستحق دریافت نفقه دانسته است.
مجازات عدم تمکین

مجازات عدم تمکین چیست؟

هنگامی که زن و مرد با هم عقد ازدواج می بندند، بر اساس شرع و قانون بایستی تکالیفی را در برابر یکدیگر انجام بدهند. به عنوان مثال زن از حق نفقه برخوردار است و در عین حال بایستی تمکین نماید. تمکین همانگونه که در عرف شناخته می شود، به معنای پذیرش شوهر در امور کلی زندگی خانوادگی و روابط زناشویی است . اما گاهی ممکن است که به دلیل اختلافات میان زن و مرد ، زن حاضر به تمکین در برابر شوهر خود نشود . به دنبال این موضوع، این سوال مطرح می شود که مجازات عدم تمکین چیست؟ در مجله دلتا به آثار حقوقی عدم تمکین خواهیم پرداخت.

تمکین از نظر لغوی به معنای اطاعت کردن است. و طبق قانون به دو دسته تقسیم می‌شود که عبارتند از :

  • تمکین عام به معنای خوش رفتاری یا حسن معاشرت زن با شوهر و پذیرفتن خواسته‌‌های مشروع همسر است. البته شایان ذکر است که مرد نیز موظف به رعایت تمکین است و بایستی نسبت به خواسته‌‌های مشروع همسر پاسخ مثبت بدهد. بنابراین اگر مردی از همسر خود توقعات نامشروع یا نامتعارفی داشته باشد، زن مکلف به اطاعت از او نیست. به عنوان مثال اگر مردی بر خلاف عرف از خروج همسر خود از منزل و بازدید خویشان و دوستان جلوگیری کند، رفتار وی سوءِ معاشرت تلقی می‌شود و زن مکلف به رعایت از آن نیست.
  • تمکین خاص منظور از این نوع تمکین رابطه‌ خاص زوجیت و روابط جنسی زناشویی است. در مقابل تمکین، مساله عدم تمکین یا نشوز مطرح می‎شود که به معنی نافرمانی یکی از زوج ها نسبت به دیگری است. بنابراین نشوز نمی‌تواند صرفا مختص زن باشد. نافرمانی شوهر و عدم ایفای مقتضیات و ملزومات زندگی مشترک نشوز نام دارد. ولی در عرف و حقوق امروز، واژه‌ نشوز را بیشتر در مورد زن به کار برده‌ اند. نشوز مرد می‌تواند در موارد متعددی وجود داشته باشد. به طور مثال مردی که نفقه‌ همسر را نمی‌پردازد یا با همسر خود حسن معاشرت ندارد ناشز است. شایان ذکر است که اگر حالت نشوز از جانب هر دو طرف باشد، شِقاق نامیده می‌شود.

شرایط اجازه عدم تمکین زن

شرایط اجازه عدم تمکین زن

  • در صورت قرار داشتن زن در عادت ماهانه و بیمار بودن وی به طوری که پزشک رابطه جنسی را منع کرده باشد.
  • مطابق  ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی اگر حق تعیین منزل به زن داده شده، زن می تواند از زندگی کردن در منزل مرد خودداری و مرد باید در منزل مورد تایید زن، زندگی کند.
  • چنانچه مرد منزل مستقل و مناسبی در شأن زن تهیه نکرده باشد، زن می‌تواند از رفتن به منزل شوهر خودداری کند.
  • اگر زندگی در منزل با شوهر موجب ترس از ضرر و زیان بدنی، مالی و یا شرافتی برای زن باشد، وی می‌تواند منزل را ترک و تا زمانی که همسر او صلاحیت لازم را پیدا نکرده، از بازگشت به منزل خودداری کند و در این شرایط نیز به زن نفقه تعلق می‌گیرد.
  • چنانچه بعد از جاری شدن صیغه عقد، مرد به بیماری مقاربتی مبتلا شده به طوری که رابطه جنسی موجب سرایت بیماری به زن شود، زن می‌تواند از این رابطه خودداری کرده، در حالی که حق پرداخت نفقه وی محفوظ خواهد بود .
  • برای انجام واجبات دینی مانند حج رفتن یا حمام رفتن برای ادای نماز واجب، زن می‌تواند در صورت عدم اجازه شوهر خارج شود و حق پرداخت نفقه او از بین نمی‎‌رود.
  • در مواردی که زن به دلیل درمانی که ضرورت دارد تصمیم بگیرد از منزل خارج شود و مرد اجازه ندهد، زن می‌تواند اطاعت نکند و نفقه او نیز بر عهده مرد خواهد بود.

مجازات عدم تمکین زن

عده‌ای از افراد عدم تمکین از سوی زن را جرم تلقی کرده و او را مستحق مجازات می‌دانند  ولی باید گفت که در قانون برای عدم تمکین از سوی زن مجازات در نظر گرفته نشده است. در واقع در صورت عدم تمکین، دادگاه اقدام به صدور رای به الزام به تمکین صادر می‌کند که طبق آن وی موظف است از همسر خود تمکین کند و در صورتی که زن تغییر رویه ندهد، آثار حقوقی و حکم عدم تمکین برای وی به همراه خواهد داشت.
_در صورتی که زن بدون مانع مشروع از تمکین خودداری کند، از حق نفقه محروم خواهد شد.
_در صورت عدم تمکین، زن از برخی از حقوق مالی بعد از طلاق همچون اجرت المثل ایام زوجیت و تنصیف اموال و دارایی ها محروم می‌شود.
_مرد با گذشت مدت زمانی از عدم تمکین می تواند با مراجعه به دادگاه و ارائه درخواست ازدواج مجدد، این اجازه را از دادگاه دریافت کند.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی با دانستنی‌های حقوقی بیشتر “در چه مواردی زن حق طلاق دارد؟” را مطالعه کنید.

بیشتر ببینید در دانستنی های حقوقی

همچنین بخوانید

بخشیدن قسمتی از مهریه به چه صورت است؟

زن به محض عقد ازدواج، مالک مهریه است و می‌تواند هر تصرفی که بخواهد در آن بکند؛ بنابراین می…