خانه نکات حقوقی انواع مهریه و شرایط دریافت آن

انواع مهریه و شرایط دریافت آن

۰
2
زمان مطالعه: 3 دقیقه
زن از لحظه عقد مالک مهریه می‌شود و می‌تواند هر زمان که بخواهد آن را مطالبه کند و هرگونه تصرفی را در آن انجام دهد.
انواع مهریه

مقررات راجع به مهریه در قانون مدنی از فقه شیعه گرفته شده و بر همین اساس در مواد ۱۰۷۸ الی ۱۱۰۱ قانون مدنی به این موضوع پرداخته و انواع مهریه را بیان کرده است. در این نوشتار از بخش حقوقی مجله دلتا به معرفی انواع مهریه اعم از مهرالمسمّی، مهرالمثل و مهرالمتعه و شرایط تعلق آن به زن پرداخته شده است.

مهر المسمّی

مهرالمسمّی یکی از انواع مهریه است که در قانون مدنی تعریفی از آن ارائه نشده است، اما آنگونه که از فقه و مواد قانون مدنی در مورد مهریه بر می‌آید، می‌توان گفت مهرالمسمّی مال معین و مشخصی است که با توافق زن و شوهر تعیین می شود. در واقع مهرالمسمّی همان مهری است که اکثر افراد به هنگام انعقاد عقد ازدواج درباره آن توافق و آن را در سند ازدواج ثبت می‌کنند. همچنین زوج ها می‌توانند شخصی را تعیین کنند تا میزان مهریه را مشخص کند که اصطلاحا به آن داور گفته می‌شود.
مهم‌ترین نکته این است که در صورتی که در زمان عقد مهرالمسمّی تعیین شده باشد و مرد بخواهد همسر خود را طلاق دهد ، دو حالت متصور است:
  • اگر طلاق بعد از رابطه زناشویی باشد، زن مستحق دریافت تمام مهریه است.
  • در صورتی که طلاق قبل از رابطه زناشویی اتفاق بیفتد، زن تنها مستحق نصف مهریه خواهد بود.

مهرالمثل

ممکن است که در زمان عقد دائم، دو طرف مهریه و میزان آن را تعیین نکرده باشند. اما اینکه مهریه به موجب توافق آنها در زمان انعقاد عقد تعیین نشده باشد، سبب نمی‌شود که زن حق خود را بابت مطالبه مهریه از دست بدهد و مستحق مهریه نباشد. بر اساس ماده ۱۰۹۳ قانون مدنی «هرگاه مهر در عقد ذکر نشده باشد … و مرد زن را بعد از نزدیکی طلاق دهد، زن مستحق مهرالمثل خواهد بود». بنابراین، یکی از مهمترین مواردی که مهرالمثل به زن تعلق می‌گیرد این است که مهریه تعیین نشده باشد و مرد بعد از وقوع رابطه زناشویی بخواهد همسر خود را طلاق بدهد.
در مواردی که مهریه به موجب عقد تعیین نشده باشد، میزان مهریه بر حسب عرف و با توجه به وضعیت زن از لحاظ سن ، تحصیلات ، موقعیت خانوادگی و اجتماعی وی، زیبایی و مواردی از این دست با در نظر گرفتن مقتضیات زمان و محل سکونت وی تعیین می‌شود. به موجب ماده ۱۰۹۱ قانون مدنی «برای تعیین مهرالمثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به امثال و اقران و اقارب و همچنین معمول محل و غیره در نظر گرفته شود» که بررسی این موارد برای تعیین میزان مهرالمثل، از طریق کارشناس رسمی دادگستری انجام می‌شود.
مهریه عندالمطالبه

مهرالمتعه

یکی دیگر از انواع مهریه که در قانون مدنی به آن پرداخته شده مهرالمتعه است. مطابق ماده ۱۰۹۳ قانون مدنی «هرگاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد، زن مستحق مهرالمتعه است». مهرالمتعه مانند مهرالمثل ناظر به مواردی است که مهریه در زمان عقد و در سند ازدواج تعیین نشده باشد. مهرالمتعه به موردی اختصاص دارد که مرد بخواهد زن را قبل از وقوع رابطه زناشویی طلاق بدهد. بر اساس ماده ۱۰۹۴ قانون مدنی، این نوع مهریه بر اساس وضعیت اقتصادی مرد تعیین می‌شود.
بنابر آنچه گفته شد در تعیین مهرالمتعه سه نکته مد نظر قرار می گیرد:
  • مهریه در زمان عقد تعیین نشده باشد.
  • رابطه زناشویی بین زوج ها رخ نداده باشد.
  • برخلاف مهر المثل که در تعیین میزان آن به وضعیت زن توجه می‌شود، در تعیین مهرالمتعه وضعیت اقتصادی مرد در نظر گرفته می‌شود.

تفاوت بین مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه

در نوع دیگری از تقسیم‌بندی مهریه به عندالمطالبه و عند الاستطاعه  طبقه‌بندی می‌شود.

مهریه عندالمطالبه؛ طبق تعریف مهریه در این نوع از مهر، مرد باید مهریه عندالمطالبه را تحت هر شرایطی و در صورت مطالبه زوجه پرداخت کند و وضعیت مالی مرد، فقط در چگونگی پرداخت و با صلاحدید مقام قضایی یا طبق توافق دو طرف، تاثیرگذار است و نه در اصل پرداخت.

مهریه عندالاستطاعه: در این قسم از مهریه اگر زن تقاضای مهریه کند این تکلیف بر عهده اوست که ثابت کند مرد از دارایی کافی برای  پرداخت مهریه برخوردار است و زوج از اثبات عدم توانایی پرداخت مبری است؛ بنابراین، بار اثبات ادعای توان پرداخت مهریه عندالاستطاعه، بر عهده زوجه است.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی با دانستنی‌های حقوقی بیشتر “مهریه، حال باشد یعنی چه؟” را مطالعه کنید.

  • نحوه پس گرفتن جهیزیه

    آیا می‌شود جهیزیه را پس گرفت؟

    در حال حاضر اقدام قانونی برای پس گرفتن جهیزیه نیازمند ارائه دادخواست استرداد جهیزیه به داد…
  • تقسیم ارث در زمان حیات

    تقسیم ارث در زمان حیات چگونه است؟

    هر کسی آزاد است که در مورد اموالش به هر شکلی تصمیم بگیرد. اما براساس قانون کسی نمی‌تواند و…
  • موارد مستثنیات دین

    مستثنیات دین را بشناسید

    اموالی هستند که به عنوان مستثنیات دین شناخته می‌شوند و از این اموال نمی‌توان چیزی را توقیف…
بیشتر ببینید در نکات حقوقی

همچنین بخوانید

آیا می‌شود جهیزیه را پس گرفت؟

در حال حاضر اقدام قانونی برای پس گرفتن جهیزیه نیازمند ارائه دادخواست استرداد جهیزیه به داد…